Институти илмию тадқиқотии сайёҳӣ ва соҳибкорӣ
Scientific Research Institute of Tourism and Entrepreneurship

Мо ҳамсафему ҳамсафарат эй сафири сулҳ (Дар ҳошияи ба ҷоизаи байналмилалии сулҳи ба номи Лев Толстой сарфароз гардидани Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон)

Сулҳу субот яке аз арзишҳои олӣ ва омилҳои асосии рушди устувори давлатдорӣ ба ҳисоб меравад.
Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки дар солҳои аввали соҳибистиқлолӣ вазъи вазнини ҷанги шаҳрвандиро паси сар намуд, бо роҳбарии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон тавонист роҳи гуфтушунид ва сулҳро интихоб намояд.
Имрӯз таҷрибаи сулҳи тоҷикон ҳамчун «модели муваффақи сулҳи музокиротӣ» дар ҷаҳон шинохта шудааст.
Омӯзиши ташаббусҳои сулҳҷӯёнаи Эмомалӣ Раҳмон аҳамияти назариявӣ ва амалии хосса дорад.
Чунонки сиёсатшиноси тоҷик Саидмурод Фаттоҳзода қайд мекунад:
«Сулҳ танҳо қатъи ҷанг нест, балки оғози як равандест, ки дар асоси иродаи сиёсӣ ва масъулияти таърихӣ сурат мегирад» (С. Фаттоҳзода, 2015, саҳ. 42).
Муҳаққиқи амрикоӣ Барбара Салах низ менависад:
«Созиши сулҳи Тоҷикистон яке аз намунаҳои нодир ва муваффақи гуфтушуниди пасошӯравӣ мебошад. Дар он нақши Эмомалӣ Раҳмон ҳамчун миёнрав ҳалкунанда буд» (Salak, 2001, саҳ. 117).
Бо имзои Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ аз 27 июни 1997 ба ҷанги шаҳрвандӣ хотима гузошт шуд.
Ҳамасола дар кишвар Рӯзи Ваҳдати миллӣ ҳамчун рамзи сулҳ ва ҳамбастагӣ ҷашн гирифта мешавад.
Дар мамлакат шароити сиёсӣ ва иҷтимоӣ барои ҳамгироии тамоми нерӯҳои сиёсӣ ва иҷтимоӣ бунёд гардид.
Чи тавре профессор Абдуғанӣ Маҳмадов менависад:
«Созишномаи сулҳ, ки бо талошҳои Эмомалӣ Раҳмон ба даст омад, на танҳо муноқишаро қатъ кард, балки фарҳанги сулҳпарвариро ҳамчун арзиши миллӣ эҳё намуд» (Маҳмадов, 2008, саҳ. 56).
Дар сатҳи чаҳонӣ аз ҷониби Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ташаббусҳои ҷаҳонӣ оид ба об ва иқлим пешниҳод гардид, ки аз ҷониби СММ қабул гардидаанд. Аз ҷумла:
Эълон гардидани Соли байналмилалии оби тоза (2003), Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои ҳаёт» (2005–2015), Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор» (2018–2028) намунаи ин ташаббусҳо мебошанд.
Муҳаққиқи олмонӣ Кристиан Блек қайд мекунад:
«Тоҷикистон бо ташаббусҳои худ дар соҳаи дипломатияи обӣ худро ҳамчун ҷонибдори манфиатҳои умумии башар муаррифӣ кард» (Bleck, 2019, саҳ. 74).
Тоҷикистон пайваста ҷонибдори барқарории сулҳ дар Афғонистон мебошад.
Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон борҳо таъкид кардаанд: «Бе сулҳ дар Афғонистон сулҳу суботи комил дар минтақа имконнопазир аст»
Сиёсатшиноси рус Валерий Тишков менависад:
«Мавқеи Эмомалӣ Раҳмон оид ба Афғонистон ба таҷрибаи сулҳи тоҷикон такя мекунад ва нишон медиҳад, ки муноқишаҳо танҳо бо роҳи гуфтушунид ҳал мешаванд» (Тишков, 2003, саҳ. 92).
Президенти Тоҷикистон дар доираи Созмони ҳамкории исломӣ ва дигар минбарҳои байналмилалӣ борҳо ба зарурати ҳалли муноқишаҳои Ховари Миёна бо роҳи гуфтушунид ишора намудааст.
Муҳаққиқи рус Олга Шишкина менависад:
«Суханрониҳои Эмомалӣ Раҳмон дар сатҳи байналмилалӣ ҳамчун паёми сулҳ ва даъват ба ҳамзистии осоишта қабул мешаванд» (Шишкина, 2010, саҳ. 133).
Хулоса, ташаббусҳои сулҳҷӯёнаи Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар таъмини сулҳи тоҷикон ва барқарории ваҳдати миллӣ нақши ҳалкунанда бозиданд.
Дар сатҳи байналмилалӣ бошад, Тоҷикистон бо ташаббусҳои Президенти худ ҳамчун кишвари сулҳпарвар шинохта шудааст. Мавқеи Тоҷикистон оид ба Афғонистон ва масъалаҳои ҷаҳонӣ дар СММ нишон медиҳад, ки Тоҷикистон имрӯз аз мавқеи созанда ва масъули ҷаҳонӣ баромад мекунад.
Тавре Рудобаи Мукаррам раиси Кумитаи иҷроияи Ҳаракати Ваҳдати миллӣ ва эҳёи Тоҷикистон қайд намуданд: "Сазовор гардидани Пешвои муаззами миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Ҷоизаи байналмилалии сулҳи ба номи Л. Толстой дар соли 2025 гувоҳи возеҳи хиради азалӣ ва азми содиқонаи ин шахсияти таърихсоз дар роҳи эъмори ваҳдати байналмилалӣ аст.,"
Мақоларо низ бо мисраҳои шеъри бисёр ҳам зебо ва таъсирбахши шоираи ширинкалом Рудобаи Мукаррам ба итмом мерасонам:
Мо ҳамсафему ҳамсафарат, эй сафири сулҳ,
Пиру ҷавон, кашед саф андар масири сулҳ.
Дар партави ливои дурахшони зиндагӣ
Эй кош зинда бод шукӯҳи кабири сулҳ!
Абдулғаффор Раҳмонзода
Мудири шуъбаи таҳияи лоиҳаҳо ва кор бо грантҳои Институти илмию таҳқиқотии сайёҳӣ ва соҳибкории Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон